Tật đẩy lưỡi là một thói quen xấu khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ, gây ảnh hưởng đến khớp cắn, răng miệng và cả phát âm. Nhiều bậc phụ huynh lo lắng không biết tật này có thể tự hết hay cần điều trị chuyên sâu. Vậy tật đẩy lưỡi có chữa khỏi được không và phương pháp khắc phục nào mang lại hiệu quả lâu dài? Hãy cùng Blossom – Nha khoa công nghệ cao Hàn Quốc tìm hiểu ngay sau đây qua chia sẻ từ chuyên gia nha khoa.

1. Tật đẩy lưỡi là gì?

Tật đẩy lưỡi là thói quen đặt lưỡi sai vị trí trong khoang miệng, thường gặp khi lưỡi nằm giữa răng hàm trên và hàm dưới hoặc tì vào răng cửa hàm trên lúc nuốt, nói chuyện hay nghỉ ngơi. Thay vì đặt trên vòm họng, lưỡi tạo áp lực liên tục lên răng, lâu dần có thể gây cắn hở, răng thưa, hô hoặc lệch khớp cắn. Người bình thường nuốt 1.000 – 2.000 lần/ngày, mỗi lần tạo ra lực khoảng 1.800g, nên nếu duy trì sai tư thế sẽ để lại nhiều ảnh hưởng xấu đến thẩm mỹ và chức năng ăn nhai.

Tật đẩy lưỡi là thói quen đặt lưỡi sai vị trí trong khoang miệng

2. Nguyên nhân gây ra tật đẩy lưỡi

2.1. Tật đẩy lưỡi tiên phát

Tật đẩy lưỡi tiên phát là tình trạng trẻ không thay đổi được thói quen nuốt từ sơ sinh do rối loạn thần kinh cơ. Thay vì đưa lưỡi lên vòm miệng như bình thường, trẻ vẫn duy trì động tác đẩy lưỡi ra trước, khiến việc đưa lưỡi lên vòm miệng rất khó hoặc không thể thực hiện. Lâu dài, áp lực này tác động lên răng cửa gây cắn hở, răng thưa, hô vẩu, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng ăn nhai.

2.2. Tật đẩy lưỡi thứ phát

Tật đẩy lưỡi thứ phát là tình trạng lưỡi đặt sai tư thế do ảnh hưởng từ thói quen xấu (mút tay, bú bình, ngậm núm vú giả), mất răng sữa sớm hoặc các bệnh lý như viêm VA, thở miệng, phanh lưỡi ngắn, lưỡi to bất thường. Những yếu tố này khiến lưỡi vô thức đẩy vào răng trong lúc nuốt hoặc nghỉ, lâu dài tạo áp lực gây cắn hở, răng thưa, hô vẩu, làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ, khả năng nhai và phát âm.

2.3. Các yếu tố nguy cơ liên quan

Các yếu tố nguy cơ tật đẩy lưỡi thường liên quan đến thói quen xấu như:

• Mất răng sữa sớm; dị ứng, viêm mũi, viêm VA khiến trẻ thở miệng
• Cấu trúc như lưỡi to, phanh lưỡi ngắn.
• Ngoài ra, yếu tố tâm lý căng thẳng hay di truyền cũng góp phần làm tăng nguy cơ.

Các nguyên nhân gây ra tật đẩy lưỡi

3. Hậu quả của tật đẩy lưỡi

3.1. Ảnh hưởng đến cấu trúc răng và khớp cắn

Tật đẩy lưỡi khiến lưỡi thường xuyên tác động lực lên răng, lâu dài gây ra các sai lệch khớp cắn như cắn hở, răng thưa, hô vẩu hoặc lệch hàm. Tình trạng này không chỉ làm mất thẩm mỹ khuôn mặt mà còn ảnh hưởng đến ăn nhai, phát âm, thậm chí có thể tái phát sau chỉnh nha nếu thói quen đẩy lưỡi không được loại bỏ.

3.2. Ảnh hưởng đến phát âm và thẩm mỹ khuôn mặt

Tật đẩy lưỡi khiến răng dễ bị thưa, hô hoặc cắn hở, làm khuôn mặt mất cân đối và nụ cười kém thẩm mỹ. Ngoài ra, thói quen này còn ảnh hưởng đến phát âm, đặc biệt ở các âm s, z, t, d, gây nói ngọng hoặc thiếu rõ ràng, khiến người bệnh mất tự tin trong giao tiếp.

3.3. Ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân

Tật đẩy lưỡi không chỉ gây răng lệch lạc, cắn hở, hô vẩu mà còn làm giảm chức năng ăn nhai, dẫn đến rối loạn tiêu hóa và đau khớp thái dương hàm. Lực lưỡi tác động lâu dài còn ảnh hưởng đến phát âm, gây thở miệng, ngủ ngáy và rối loạn giấc ngủ. Những hậu quả này khiến người bệnh mất tự tin, giảm chất lượng cuộc sống. Vì vậy, tật đẩy lưỡi cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh biến chứng lâu dài.

Tật đẩy lưỡi khiến lưỡi thường xuyên tác động lực lên răng

4. Cách phát hiện tật đẩy lưỡi sớm

4.1. Dấu hiệu ở trẻ nhỏ

Cách phát hiện tật đẩy lưỡi sớm ở trẻ nhỏ: Cha mẹ có thể nhận biết qua các dấu hiệu như khi nuốt lưỡi đưa ra trước giữa hai hàm răng, răng cửa thưa hoặc cắn hở, trẻ phát âm khó (hay nói ngọng các âm /s/, /z/) và thường xuyên há miệng thở. Nếu thấy những biểu hiện này, nên đưa trẻ đi khám nha khoa sớm để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

4.2. Dấu hiệu ở người trưởng thành

Ở người trưởng thành, tật đẩy lưỡi có thể nhận biết qua các dấu hiệu như cắn hở, răng thưa, hô vẩu, khó phát âm, thở miệng hoặc môi thường hé khi nghỉ. Những biểu hiện này thường diễn ra trong vô thức nên dễ bị bỏ qua. Để chẩn đoán chính xác, cần thăm khám nha khoa và thực hiện các nghiệm pháp kiểm tra vị trí lưỡi khi nuốt.

4.3. Vai trò của nha sĩ trong chẩn đoán

Tật đẩy lưỡi thường khó nhận biết vì xảy ra trong vô thức, chỉ khi gây hô, thưa răng hay cắn hở mới dễ phát hiện. Nha sĩ có thể chẩn đoán sớm thông qua các nghiệm pháp quan sát tư thế lưỡi, động tác nuốt và khép hàm. Khám răng định kỳ 6 tháng/lần là cách hiệu quả để phát hiện và xử lý kịp thời.

Những biểu hiện này thường diễn ra trong vô thức nên dễ bị bỏ qua.

5. Cách khắc phục tật đẩy lưỡi hiệu quả

Cách khắc phục tật đẩy lưỡi chủ yếu gồm luyện tập tái giáo dục lưỡi và sử dụng khí cụ hỗ trợ.

• Người bệnh cần tập đặt lưỡi đúng vị trí (đầu lưỡi chạm nhẹ lợi sau răng cửa hàm trên, nuốt theo hướng lên vòm họng) và duy trì đều đặn để hình thành phản xạ.
• Trường hợp khó kiểm soát, bác sĩ có thể gắn khí cụ như nút chặn lưỡi, cung chặn lưỡi, hoặc kết hợp chỉnh nha nếu đã có sai lệch khớp cắn.

Người bệnh cần tập đặt lưỡi đúng vị trí

Tật đẩy lưỡi hoàn toàn có thể khắc phục nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nếu bạn cần tư vấn hoặc muốn tìm hiểu thêm về các dịch vụ tại Nha khoa Blossom, hãy liên hệ ngay qua số HOTLINE 028.2210.3280 để được hỗ trợ tận tình và nhanh chóng!